Badania nad polskimi rękawicami dzianymi wykazują, że w naszych muzeach zachowało się niewiele tego typu eksponatów. Z zapisów etnograficznych oraz ikonografii wiemy jednak, że na ziemiach polskich w XIX i XX wieku tworzono bogato zdobione rękawice, podobnie jak na Litwie, Łotwie, w Estonii czy w Szwecji.
Bałtyckie tradycje przypominają, że rękawice ludowe były nie tylko elementem odzienia, lecz także nośnikiem znaczeń, symboli, a nawet konkretnych przekazów. W niektórych regionach mawiano, że tylko ten, kto prawdziwie kocha dziewczynę, potrafi zrozumieć wzory, które umieściła na wykonanych przez siebie rękawicach.
W przeciwieństwie do tradycji norweskiej, w której od połowy XIX w. w znacznym stopniu dominował tylko jeden, bardzo charakterystyczny wzór (Selburose) i jednolita kolorystyka (biel, granat, czerń), bałtyckie rękawice cechowały się olbrzymią różnorodnością. Poszczególne pary mogły znacznie różnić się między sobą – zarówno pod względem formy, ornamentyki, jak i zestawień kolorów.
Nie dysponując muzealnymi artefaktami, które można byłoby wiernie odtworzyć, staramy się dziś podtrzymać tradycję tworzenia polskich wzorzystych rękawic. Inspirując się motywami ludowymi, tworzymy ich nowe, współczesne aranżacje dziewiarskie, korzystając z technik nieznanych naszym przodkom, takich jak magic loop, a także z wygodniejszych drutów dziewiarskich i wysokiej jakości przędzy, dostępnej w każdej chwili w niezwykle bogatej palecie barw.
Każdy z prezentowanych poniżej schematów to odrębna opowieść. Artystycznie dziane rękawice mogą być i dzisiaj nośnikami znaczeń i historii. Przywołują konkretne regiony Polski, związane z nimi ludowe wzornictwo oraz symbole, które twórcy przez pokolenia przenosili na tekstylia. Elementy ludowej odzieży nie służyły jedynie ochronie przed chłodem czy dekoracji — były także znakiem kultury, w której powstawały, a nierzadko wyrazem tożsamości. Dzisiejsze dziane rękawice również stają się opowieściami, w których można odnaleźć ślady miejsc, tradycji i wrażliwości polskich twórców.
Określenie „rękawice artystyczne” zostało wprowadzone, aby odróżnić je od prostych rękawic pozbawionych wzorów żakardowych. Proces ich powstawania jest bowiem znacznie bardziej złożony: zaczyna się od oryginalnego, autorskiego pomysłu, nadania mu określonego znaczenia czy przesłania, skrupulatnego tworzenia wzoru, dopasowania go do dość małej powierzchni, a kończy na wymagającej, dość żmudnej pracy bardzo cienkimi drutami i barwnymi, często rzemieślniczymi przędzami. Powstaje dzianina, której proces twórczy przypomina malowanie. Wszystko to sprawia, że powstające akcesoria przestają być jedynie elementem odzieży użytkowej, a stają się wytworami rzemiosła o wyraźnym charakterze artystycznym, które próbują coś opowiedzieć i mogą być traktowane jak muzealne eksponaty zasługujące na prezentację. Zapraszają do spojrzenia na dzianinę jak na sztukę (obraz).
Schematy zamieszczone poniżej zostały zainspirowane polskim wzornictwem i powstały z myślą o zachowaniu oraz popularyzacji polskich tradycji. Prawa autorskie należą do Muzeum Dziewiarstwa. Pliki zawierają tylko schematy wzoru – korzystając z nich należy pamiętać o umieszczeniu kciuka w odpowiednim miejscu, dobraniu odpowiedniej włóczki i drutów oraz dostosowaniu schematu do rozmiaru dłoni.
W tradycyjnym dziewiarstwie ludowym do wyrobu rękawic używano głównie ręcznie przędzionej, bardzo cienkiej wełny, często własnoręcznie barwionej naturalnymi sposobami przez dziewiarki. Przędza zaprezentowana na zdjęciach to starannie wybrana, wysokiej jakości rzemieślnicza wełna o parametrach 2-ply, 340 m/100 g, WPI 13, pochodząca z niewielkiej szkockiej manufaktury. Została zaprojektowana specjalnie z myślą o wyrobach żakardowych, a producent dba o stałą dostępność tej samej kolorystyki. Jest to czysta wełna owcza, bez domieszek i bez zastosowania nowoczesnej technologii superwash.
Do tworzenia żakardowych rękawic zaleca się używać cienkich przędz i drutów (ok. 2-2.5 mm).
Inspiracje średniowieczne i renesansowe (wzory uniwersalne)
