Tag: Turnau I.

Dziewiarki rewolucji francuskiej

Dziewiarki, znane jako tricoteuses, były częstym widokiem na trybunach parlamentarnych i podczas egzekucji na Place de la Révolution. Według podpisu pod ilustracją (dodanego prawdopodobnie później), kobiety te otrzymywały 40 sous dziennie za obecność i oklaskiwanie rewolucyjnych przemówień.

Wszystkie wzory prowadzą do… Paryża (Gawęda 2)

Badania nad historią dziewiarstwa są skomplikowane i jasno pokazują, że są możliwe tylko dzięki współpracy badaczy z różnych krajów. Świadczy to o tym, że dziewiarstwo nigdy nie było przypisane wyłącznie do jednego narodu, lecz stanowi element wspólnego, międzynarodowego dziedzictwa. Opisując historię dziewiarstwa w kontekście konkretnego kraju, należy więc pamiętać, że jest to opowieść uniwersalna, wykraczająca poza granice państwowe.

Polska czapka magierka

aktualizacja 13/09/2025
Magierka – znana również pod nazwami: batorówka, czapka węgierska, krakowianka, krymka, pończocha, ślachmyca czy żarna – stanowi tradycyjne męskie nakrycie głowy wykonywane z wełny. Etymologia terminu „magierka” wywodzi się od węgierskiego słowa Magyar, oznaczającego „Węgra” lub „węgierski”, co jednoznacznie wskazuje na pochodzenie tego typu nakrycia głowy z kręgu kultury węgierskiej. W polskich źródłach historycznych wzmianki o magierce pojawiają się już około 1600 roku.

Dziane czapki i kapelusze w Europie od XVI do XIX wieku

Produkcja dzianych nakryć głowy w Europie zapoczątkowana została we Francji, a prawdopodobnie także w Anglii, już w XIII wieku. Od XVI stulecia korporacje dziewiarzy, funkcjonujące w formie cechów, były szeroko rozpowszechnione w wielu regionach Europy. W niemal wszystkich gildiach głównymi wytworami były czapki i berety. Wśród nakryć głowy można wyróżnić cztery podstawowe typy: miękkie kaptury, zazwyczaj wiązane pod brodą, berety o zróżnicowanych kształtach, kapelusze z rondem oraz nocne czepki o mniej lub bardziej wydłużonej formie denka.

Muzeum Dziewiarstwa

Naszym celem jest zebranie i uporządkowanie wiedzy na temat historii polskiego dziewiarstwa przede wszystkim ręcznego. Sięgamy zatem do źródeł naukowych i popularnonaukowych, archiwalnych czasopism dostępnych w bibliotekach cyfrowych, a także przeszukujemy krajowe zbiory muzealne w poszukiwaniu eksponatów związanych z dziewiarstwem i przędzalnictwem. Zgromadzone materiały opracowujemy w układzie chronologicznym, regionalnym i tematycznym. Chcemy nie tylko zrekonstruować zapomnianą historię, ale też udostępnić ją szerokiemu gronu odbiorców – badaczom, pasjonatom dziewiarstwa oraz wszystkim zainteresowanym kulturą materialną i dziedzictwem rękodzieła w Polsce.

Francja

aktualizacja 09/09/2025

Rola Francji w historii dziewiarstwa (cz. 1-6 plus dodatki)

Ku pamięci Ireny Turnau

Co najmniej cztery z jej książek zostały przełożone na język angielski. Choć wydane skromnie przez Polską Akademię Nauk, wszystkie są pracami o dużym znaczeniu. „History of Dress in Central and Eastern Europe from the Sixteenth to the Eighteenth Century” (1991) to przemyślane i dobrze udokumentowane studium „strojów narodowych” — tematu, który łatwo trywializować, czego Irena zdecydowanie unika. „History of Knitting before Mass Production” (1991) pełna jest rzetelnych informacji źródłowych zebranych z wielu krajów Europy, w dziedzinie, która również bywa spłycana. „European Occupational Dress” (1994) także jest pracą dobrze ugruntowaną i wnikliwą. Z kolei „Hand-Felting in Europe and Asia from the Middle Ages to the 20th Century” (1997) to niezwykłe, międzynarodowe studium niemal zapomnianego zagadnienia.

Lista publikacji – w budowie

Profesor Irena Turnau była autorką pond stu artykułów naukowych i ośmiuset opracowań popularno-naukowych dotyczących polskiego i europejskiego włókiennictwa, polskiego skórnictwa i dziejów odzieży, a także wielu znaczących książek, takich jak „Historia dziewiarstwa europejskiego do początku XIX wieku” czy „Słownik ubiorów”.

Francuska podróż w czasie – Luwr

Tapiseria „Le Travail de la laine” ukazuje sceny przedstawiające kolejne etapy obróbki wełny, od pozyskiwania surowca po jego przygotowanie do tkania. W kompozycji można wyróżnić między innymi scenę strzyżenia owcy, czyszczenia i sortowania runa, czesania oraz przędzenia czy przewijania gotowej wełny. Poszczególne epizody ukazane zostały w realistyczny sposób, z dbałością o szczegółowe oddanie narzędzi, gestów i elementów stroju. Dzięki temu tapiseria stanowi nie tylko obiekt dekoracyjny, ale także niezwykle cenne źródło ikonograficzne dla badań nad historią technik włókienniczych.

Historia drutów dziewiarskich

Istnieją zapisy, że w XVII wieku druty pończosznicze importowane były przez porty morskie w Gdańsku i Elblągu. Później zapewne zaczęto produkować je na miejscu, mieliśmy cechy iglarzy (np. w Krakowie), którzy zajmowali się produkcją igieł, możliwe więc, że produkowali także cienkie druty. Ludność wiejska być może korzystała z wyrobów miejscowego kowala, albo używała cienkich drewnianych patyków wystruganych z gałęzi twardych drzew.