1986 – Sprawozdanie z sympozjum

Uwaga od red.:

Sympozjum, o którym napisała prof. Turnau odbyło się ponad 40 lat temu, jednak przytaczam sprawozdanie ze względu na interesującą tematykę i cenne źródło informacji o autorach wykladów. W przypisach dodałam linki do ich stron naukowych, etc.

---

Irena Turnau

Techniki tekstylne w tradycji nordyckiej. Sprawozdanie z nordyckiego sympozjum poświęconego technikom tekstylnym, 1986 r.

Textila tekniker i nordisk tradition. Rapport från nordisk symposium om textila tekniker 1986, [red.] Bengt Wittgren¹, Uppsala 1987, ss. 116, ryc. 48. LINK

Sympozjum w Uppsali nawiązało do konferencji na ten sam temat, która odbyła się w Östertbottems Muzeum w Finlandii w 1984 r. O ile jednak poprzednia była wyłącznie poświęcona dziewiarstwu, w obecnie omawianym tomie znalazły się również nieliczne referaty dotyczące innych zagadnień z historii włókiennictwa skandynawskiego.

Marketta Luutonen² z Finlandii omówiła wzorzyste dziewiarstwo i szydełkowanie w Finlandii. Po krótkim wstępie historycznym przedstawiającym użytkowanie tych wyrobów od XVI w., autorka zajęła się ornamentem na różnych częściach odzieży rozpoczynając od wzorzystych kamizelek po nakrycia głowy, rękawice, paski i szelki. Ornament ten był charakterystyczny dla różnych regionów Finlandii. Szwedka Kalli Klement³ ukazała tradycyjne dziewiarstwo Estonii w oparciu o opracowania Kalju Konsina i zabytki muzeum etnograficznego w Tartu. Część odzieży, pończochy, rękawice i czapki dziano w Estonii od XVII w. Dawne dziewiarstwo Wysp Owczych omówiła po raz pierwszy Nicolina Jensen⁴. Informacje o tej miejscowej produkcji pochodzą z końca XVII w. Podobnie jak w Danii czy Islandii dziane czapki lub pończochy wykonywali wędrowcy w czasie podróży czy pasterze. Anne Kjellberg⁵ zreferowała część swych ustaleń dotyczących dziewiarstwa w Norwegii sprzed 1700 r. Dziane czapki, kapelusze, pończochy i rękawice noszono w tym kraju co najmniej od XVI w. Gerd Aarsland Rosander⁶ z Norwegii zajęła się współczesnym wzornictwem dzianin norweskich.

Autorka dwóch referatów, Dunka Lise Bender Jørgensen⁷, przedstawiła nieznane materiały: nowe odkrycia szwedzkie, świadczące o znajomości ściegu igłowego, techniki poprzedzającej dziewiarstwo, już w epoce kamienia (około 4200 lat p.n.e.). W drugim referacie dała interesujący projekt zespołowych badań historii włókiennictwa północnej Europy do 1000 r. n.e. Lise Warburg⁸ z Kopenhagi opublikowała po raz pierwszy zabytki dziewiarskie z XVII w., pochodzące z badań wykopaliskowych prowadzonych na terenie stolicy Danii. Są to bogato zdobione wcinane rękawice, w tym szczególny typ łapawic z dwoma palcami służącymi do pracy w warunkach zimowych, pończochy i mocno spilśniane kapelusze. Dotychczas sądzono, że te dziane nakrycia głowy z wysoką główką i szerokim nieraz rondem wykonywano w XVII w. tylko w Holandii. Zabytki pochodzące z Holandii znalazłam w zbiorach leningradzkiego Ermitażu. Nowe znaleziska duńskie wskazują na szerokie użytkowanie wyrobów dzianych w Danii XVII stulecia. Else Østergård⁹ z Kopenhagi zajęła się znaleziskami archeologicznymi z Grenlandii z okresu średniowiecza i zagadnieniem konserwacji zachowanych fragmentów odzieży. Wreszcie Marianne Erikson¹⁰ ukazała zbiory dziewiarskie XIX w. w muzeach szwedzkich, wnoszące nowe ustalenia w sprawie rozwiązań technicznych stosowanych na Wyspach Szetlandzkich, w Estonii, Persji i Indiach. Interesujące wyniki tej konferencji zostały opublikowane tylko po szwedzku, duńsku i norwesku. Zasługiwałyby one na publikację w języku angielskim.

I. Turnau

od A.B.:

1. Bengt Wittgren LINK ↩︎
2. Marketta Luutonen LINK ↩︎
3. Kalli Klement LINK ↩︎
4. Nicolina Jensen LINK ↩︎
5. Anne Kjellberg LINK ↩︎
6. Gerd Aarsland Rosander LINK ↩︎
7. Lise Bender Jørgensen LINK ↩︎
8. Lise Warburg LINK ↩︎
9. Else Østergård LINK ↩︎
10. Marianne Erikson LINK ↩︎