Autor: Anna Bednarz

LINK Poprawa jakości i koloryzacja skanu AI (oryginał na końcu): Sakiewka wykonana szydełkiem z nici metalowej z haftem krzyżykowym jedwabnym, … More

Skarb Wysp Północnych, czy ciasteczko z Peru? (Gawęda 3)

Shaela. Sholmit. Moorit. Emsket. Mioget. Fawn. Te słowa brzmią niczym prastare magiczne zaklęcia szeptane przy pełni księżyca, prawda? A jednak to nie magia, lecz nordyckie nazwy naturalnych odcieni wełny z odległych i surowych Wysp Szetlandzkich. Tam, gdzie silny wiatr niesie intensywny zapach morza, nad którego brzegiem od pokoleń żyją niezwykle wytrwałe owce, rodzi się wyjątkowe runo – surowiec o bogatej palecie barw, których nie stworzył człowiek, lecz sama natura.

1883 r.

To już kolejne „historyczne” skarpety znalezione wśród eksponatów Muzeum Etnograficznego w Krakowie. Łatwe do odtworzenia, kolorowe, zachęcam do rekonstrukcji. źródło: … More

Kim jest Helenka?

Anna Bednarz Dziecko w historii polskiego dziewiarstwa. Helenka to postać, która przyszła do nas z archiwalnych magazynów modowych – cennych … More

Kwiat paproci

Kwiat paproci w polskich podaniach ludowych jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych motywów mitologicznych, wywodzącym się z dawnych wierzeń słowiańskich, silnie … More

Lola Prusac

opr. Anna Bednarz Lola Prusac, a właściwie Leontyna Prussak, urodziła się 18 stycznia 1895 roku w Łodzi, zmarła w 1985 … More

Dziewiarki rewolucji francuskiej

Dziewiarki, znane jako tricoteuses, były częstym widokiem na trybunach parlamentarnych i podczas egzekucji na Place de la Révolution. Według podpisu pod ilustracją (dodanego prawdopodobnie później), kobiety te otrzymywały 40 sous dziennie za obecność i oklaskiwanie rewolucyjnych przemówień.

Parzenica

„Podhalańska parzenica, najpiękniejsza haftowana ozdoba góralskiego stroju, zaciekawia każdego widza dekoracyjnym zespołem barw i gotycką formą. Dziwaczny jej kształt, nadający … More

2024 r. – Sweter „Drianni”

„Kapsuła Paryska” to kolekcja odzieży i akcesoriów zaprojektowanych przez BIZUU specjalnie na Igrzyska Olimpijskie 2024 w Paryżu. Podstawowa kolekcja została … More

Puch – 6/2006

styczeń – kwiecień 2026 A w nim: Do kupienia w salonach EMPiK oraz online

KHF cele, założenia, działania

KHF promuje i rozwija historię dziergania poprzez badania, wymianę pomysłów i informacji oraz historyczną rekonstrukcję. Robimy to przede wszystkim poprzez naszą coroczną konferencję Knitting History Forum: klejnot w koronie naszej działalności. Konferencje obejmują prezentacje na szeroką gamę tematów przez prelegentów z szerokiego zakresu specjalizacji, ale są też okazją do spotkań i wymiany informacji.

Pończosznik

Źródło: Nowy elementarz polski obejmujący w zupełności zasady nauki czytania, z przykładami w prozie i wierszu […] tudzież z ogólnemi … More

Dziewiarskie tradycje naszych sąsiadów – Litwa

Dziewiarki i dziewiarze z Litwy postanowili zadbać o swoje dziedzictwo, koncentrując się na zabytkowych wzorach litewskich rękawiczek, które odnajdują w muzeach. Choć sami przyznają, że ich tradycje nie są tak bogate jak te na Łotwie czy w Estonii, nie oznacza to jednak, że rękawiczki nie były ważnym elementem litewskiego ubioru.

Magazyn Puch – wszystkie numery

Nasze prababki i babki nie mogły nawet marzyć o takiej różnorodności i technologii wspierającej ich pasję, trudno więc porównywać tamte czasy z dzisiejszymi, lecz jedno pozostaje niezmienne i pewne – potrzeba nam pięknych, inspirujących publikacji.
Magazyn Puch jest odpowiedzią na tę potrzebę, dlatego jego pojawienie się było niezwykłym wydarzeniem w polskim świecie dziewiarskim i rękodzielniczym. Pomimo nieograniczonego dostępu do zasobów internetowych, wiele osób tęskni za bardziej namacalnym doświadczeniem – za takim komfortowym momentem, kiedy można usiąść w ulubionym fotelu z filiżanką herbaty czy kawy i zanurzyć się w drukowanej lekturze.

Kamizelka – kaftanik, 1878 r.

Kamizelka, kaftanik włóczkowy wykonany na drutach, wykończony szydełkiem. Opis wykonania na blogu. Poprawa jakości AI – oryginał na końcu karuzeli. … More

Wszystkie wzory prowadzą do… Paryża (Gawęda 2)

Badania nad historią dziewiarstwa są skomplikowane i jasno pokazują, że są możliwe tylko dzięki współpracy badaczy z różnych krajów. Świadczy to o tym, że dziewiarstwo nigdy nie było przypisane wyłącznie do jednego narodu, lecz stanowi element wspólnego, międzynarodowego dziedzictwa. Opisując historię dziewiarstwa w kontekście konkretnego kraju, należy więc pamiętać, że jest to opowieść uniwersalna, wykraczająca poza granice państwowe.

Rękawice polskie – Strojne Kresy

Nazwa i wzór to inspiracja wzoru zaprezentowanego w styczniu ub.r. na wystawie „Strojni Kresowiacy” w Muzeum Etnograficznym we Wrocławiu. Oryginalny … More

Podsumowanie badań – 2025 r.

Rozpoczynając pracę nad historią polskiego dziewiarstwa, odkryłam, że wbrew początkowym przekonaniom materiałów historycznych, etnograficznych, muzealnych i publicystycznych zwiazanych z tych tematem jest zaskakująco dużo. Równoczesne podejmowanie wszystkich wątków prowadziło mnie jednak do narastającego chaosu informacyjnego i utrudniało pogłębioną analizę poszczególnych zagadnień. Z tego względu zrodził się pomysł uporządkowania badań poprzez podział pracy na konkretne kategorie dziewiarskie. I tak, rok 2025 stał się Rokiem Polskich Rękawic i Rękawiczek Dzianych, a rok 2026 Rokiem Polskich Swetrów.

Serdak kielecki

Serdak – element ubioru, ciepła kamizelka ze skóry, futra lub wełny sięgająca pasa lub bioder, będąca częścią wielu strojów tradycyjnych. … More

Symbolika gwiazdy

oprac. Anna Bednarz Motyw gwiazdy w Polskiej Kolekcji Wzorów „Według dawnych wierzeń ludowych każdy człowiek rodzi się ze swoją własną … More

Polska czapka magierka

aktualizacja 13/09/2025
Magierka – znana również pod nazwami: batorówka, czapka węgierska, krakowianka, krymka, pończocha, ślachmyca czy żarna – stanowi tradycyjne męskie nakrycie głowy wykonywane z wełny. Etymologia terminu „magierka” wywodzi się od węgierskiego słowa Magyar, oznaczającego „Węgra” lub „węgierski”, co jednoznacznie wskazuje na pochodzenie tego typu nakrycia głowy z kręgu kultury węgierskiej. W polskich źródłach historycznych wzmianki o magierce pojawiają się już około 1600 roku.

Nić tradycji i sztuki – dziewiarstwo i przędzalnictwo w twórczości artystów

Nasza wirtualna kolekcja łączy sztukę z rzemiosłem, prezentując dzieła inspirowane dawnymi technikami dziewiarskimi i przędzalniczymi. To przestrzeń, w której tradycja spotyka się z nowoczesną interpretacją – zbiory opowiadają o historii, kulturze i tożsamości splecionych z włókna.

Etymologia słowa SWETER

oprac. Anna Bednarz SWETER – rodzaj dzianej odzieży zakładanej na górną część ciała. W polskich publikacjach wyraz SWETER pojawił się … More

Pszenica jak rękawica (Gawęda 1)

Przypuszczalnie to właśnie z okolic Krakowa umiejętności dziewiarskie zawędrowały na Podhale. Materialnym świadectwem tych wpływów są charakterystyczne wyroby dziane, zdobione podobnymi do tynieckich wzorami skandynawskimi, spopularyzowanymi w latach 30.–50. XX wieku, a do dziś wykorzystywanymi przez podhalańskich wytwórców. A może było inaczej? Może ten popyt na norweskie rękawice przybył do Tyńca właśnie z narciarskich stoków w Tatrach?

Rękawice skierniewickie

Rękawice pochodzą ze zbiorów Galerii Staroci i Pamiatek Regionlnych w Lipcach Reymontowskich – zdjęcie udostępnione dla Muzeum Dziewiarstwa przez pana … More

Rękawice łotewskie

Zastanawiając się nad przyczynami niewielkiej liczby zachowanych w polskich zbiorach muzealnych rękawic i rękawiczek, w zestawieniu z ich znacznym bogactwem … More

XX w.

LINK źródło:„Dziane i koronkowe wyroby ludowe na Zakarpackiej Huculszczyźnie w końcu XIX – początku XXІ wieku: typologia i osobliwości artystyczne … More

1852 r.

„Le livre du tricot” – to w dosłownym tłumaczeniu książka o robotach na drutach. Znalazłam ją w archiwalnych zasobach Biblioteki … More

Polski słownik dziewiarski

aktualizacja – 16/11/2025 Wszystkie wymienione poniżej nazwy zostały odnalezione w polskich publikacjach.

Ściągacz Polski

Na rosyjskojęzycznych stronach i forach dziewiarskich ścieg ten znany jest pod nazwą „Польская Резинка”, czyli „Ściągacz Polski”. Prawdopodobnie nazwa ta … More

1856 i 1887 r.

LINK opis ze strony Muzeum: „Przęślica jest prostym narzędziem służącym do przędzenia, tj. do skręcania włókien lnu, konopi lub wełny … More

Motyw wrzeciona w ikonografii starożytnej i wczesnochrześcijańskiej

Wrzeciona należą do prastarych narzędzi nadzwyczaj rozpowszechnionych wśród różnych ludów świata. Stosowane do przędzenia głównie przez kobiety, towarzyszyły im przez całe życie, a nawet jeszcze po śmierci. W bogatym materiale ikonograficznym odnajdujemy je także w dłoniach mężczyzn, na
przykład w egipskich malowidłach grobowych.

Prządki na Warmii

źródło: „Warmio moja miła” Maria Zientara-Malewska · 1959 LINK

II Ogólnopolski Konkurs Dziewiarski – galeria nagrodzonych prac

„Koń ten był wyjątkowej urody. Sierść miał nie siwą, lecz wprost białą niczym śnieg, a oczy jasnoniebieskie. Wielkością przewyższał inne konie, bo mierzył przeszło dwa metry w kłębie. Wyglądał dostojnie. Gdyby ktoś się ośmielił wyrwać choć jeden włos z grzywy lub ogona, obwołano by go wielkim grzesznikiem. Koń był bowiem święty. Boski wierzchowiec miał nieziemskie przymioty. Potrafił wywróżyć rezultat walki.”

Wzornictwo z grobu św. Antoniego w Padwie

Analiza tkanin odkrytych w grobie św. Antoniego z Padwy (†1231) dostarcza kolejnego argumentu na rzecz tezy, że ornamenty uznawane w XIX wieku za charakterystycznie „norweskie” bądź „ludowe” mają znacznie wcześniejsze, średniowieczne pochodzenie. Wzory geometryczne i roślinne, widoczne w zachowanych fragmentach jedwabnych tkanin, wykazują wyraźne analogie do motywów obecnych w sztuce tekstylnej Europy Północnej i Środkowej.

Odkrycie to potwierdza, że wiele form dekoracyjnych, później utożsamianych z tradycją lokalną, funkcjonowało już w XIII wieku w obrębie śródziemnomorskiego kręgu kulturowego, a ich rozprzestrzenienie było wynikiem szerokiej wymiany artystycznej i handlowej.

Dziane czapki i kapelusze w Europie od XVI do XIX wieku

Produkcja dzianych nakryć głowy w Europie zapoczątkowana została we Francji, a prawdopodobnie także w Anglii, już w XIII wieku. Od XVI stulecia korporacje dziewiarzy, funkcjonujące w formie cechów, były szeroko rozpowszechnione w wielu regionach Europy. W niemal wszystkich gildiach głównymi wytworami były czapki i berety. Wśród nakryć głowy można wyróżnić cztery podstawowe typy: miękkie kaptury, zazwyczaj wiązane pod brodą, berety o zróżnicowanych kształtach, kapelusze z rondem oraz nocne czepki o mniej lub bardziej wydłużonej formie denka.

2025 – Rok Polskich Rękawic i Rękawiczek

PDF DO POBRANIA
W styczniu bieżącego roku rozpoczęliśmy działania na rzecz odtworzenia i ochrony polskich tradycji wykonywania rękawiczek dzianych na drutach oraz dzierganych na szydełku. Inspirację stanowiły dla nas doświadczenia środowisk dziewiarskich z Litwy i Łotwy, gdzie praktyki te są nie tylko formą twórczości artystycznej, lecz także elementem ochrony dziedzictwa kulturowego. W polskich zbiorach muzealnych zachowało się niestety niewiele rękawiczek dzianych, dlatego informacje o związanych z nimi tradycjach czerpiemy przede wszystkim z opisów zawartych w źródłach etnograficznych.

Rękawice z La Mode Illustrée – 1861 r. (Francja)

Projektując rękawiczki, warto podążać tropem naszych przodków – dłonie od zawsze przyciągają uwagę, dlatego zasługują nie tylko na ochronę przed zimnem, lecz także na wyjątkową oprawę estetyczną oraz kontakt z miękką, przyjemną w dotyku przędzą, odpowiednią dla wrażliwej skóry nadgarstków. Wybór wysokiej jakości włóczki ma ogromne znaczenie: decyduje nie tylko o komforcie noszenia, ale także o trwałości i eleganckim wyglądzie gotowego wyrobu. Starannie dobrana przędza pozwala w pełni wyeksponować wzór, podkreśla walory dekoracyjne rękawiczki i sprawia, że staje się ona zarówno praktycznym, komfortowym dodatkiem, jak i ozdobą stroju.

Nauka robót ręcznych kobiecych (1881 r.)

Transkrypcja artykułu

Autor postuluje, że roboty kobiece — igłowe, szydełkowe, drutowe i sztuka kroju — winny być integralną częścią szkolnej nauki kobiet, od najmłodszych lat aż po kursy zaawansowane. Przypomina, że wprawa, staranność i dobór materiału mają znaczenie nie tylko praktyczne, ale i wychowawcze: pracowitość, cierpliwość, dbałość o piękno – to cechy, które – zdaniem autora – kształtuje się właśnie w trakcie pracy ręcznej.

Polskie skróty dziewiarskie

aktualizacja 11/09/2025
Ujednolicenie terminologii dziewiarskiej w języku polskim stanowi istotny krok w kierunku uporządkowania słownictwa oraz ułatwienia praktyki dziewiarskiej, zwłaszcza osobom rozpoczynającym swoją aktywność w tym obszarze. Standaryzacja nazewnictwa pozwoli również na szerszy i swobodniejszy dostęp do różnorodnych technik, które obecnie funkcjonują przede wszystkim pod nazwami anglojęzycznymi i często nastręczają trudności w procesie przekładu na język polski.

Architektka swetrów

„Sweter norweski – jeżeli się go posiada kwestia opału schodzi na plan dalszy.” W roku 1946 nic nie stało na przeszkodzie, aby zaprojektowała go polska projektanktka z Zakopanego.

Edukacja – certyfikaty dziewiarskie TKGA

W świecie dziewiarstwa pasja i praktyka to fundament, ale czasami szukamy sposobu na formalne potwierdzenie swoich umiejętności. Właśnie do tego służą certyfikaty oferowane przez The Knitting Guild Association (TKGA).

Muzeum Dziewiarstwa

Naszym celem jest zebranie i uporządkowanie wiedzy na temat historii polskiego dziewiarstwa przede wszystkim ręcznego. Sięgamy zatem do źródeł naukowych i popularnonaukowych, archiwalnych czasopism dostępnych w bibliotekach cyfrowych, a także przeszukujemy krajowe zbiory muzealne w poszukiwaniu eksponatów związanych z dziewiarstwem i przędzalnictwem. Zgromadzone materiały opracowujemy w układzie chronologicznym, regionalnym i tematycznym. Chcemy nie tylko zrekonstruować zapomnianą historię, ale też udostępnić ją szerokiemu gronu odbiorców – badaczom, pasjonatom dziewiarstwa oraz wszystkim zainteresowanym kulturą materialną i dziedzictwem rękodzieła w Polsce.

Mankietki z 1879 r.

PDF DO POBRANIA
Mankietki 1879 to wzór zaczerpnięty z magazynu Mody Paryzkie, który pod koniec XIX w. popularyzował najnowsze trendy w kobiecym ubiorze i rękodziele inspirując się francuskimi trendami mody. Ażurowe wykończenie wykonane szydełkiem połączone zostało z wygodnym i praktycznym ściągaczem wydzierganym na drutach. Mankiety otulające kobiece dłonie były w XIX w. niezwykle modne – dodawały elegancji, a zarazem chroniły przed chłodem. Noszono je nie tylko jako ocieplacze, ale również jako dekorację do strojów dziennych, jak i do bardziej odświętnych kreacji.

Mitenki z 1877 r.

PDF DO POBRANIA
Mitenki opublikowane w „Tygodniku Mód i Powieści” z 1877 roku są subtelnym świadectwem dawnej elegancji i dbałości o detale w kobiecej garderobie. Delikatne i ozdobne, niegdyś stanowiły wyrafinowane uzupełnienie stroju, a dziś mogą być zarówno pięknym elementem stylizacji inspirowanej historią, jak i praktycznym dodatkiem do bluzki czy sukni. Dzięki zachowanemu opisowi wykonania możliwe jest ich samodzielne odtworzenie, co pozwala nie tylko docenić kunszt XIX-wiecznego rękodzieła, ale także nadać współczesnym kreacjom wyjątkowy, retro charakter.

Publikacja z 1925 r.

Książka autorstwa Marji Przybylskiej to najstarszy polski podręcznik trykotarstwa ręcznego. Przed pojawieniem się tej pracy korzystano głównie z podręczników wydanych w języku niemieckim, zawierających narzucone przez niemieckich autorów wzory. Było to rozwiązanie niechętnie przyjmowane w naszym kraju tuż po odzyskaniu niepodległości, kiedy szczególnie doceniano rodzime tradycje i dążono do kształtowania polskiej tożsamości kulturowej.

Hodowla owiec w Polsce – opłacalność, dopłaty (na tle krajów UE, porównanie Szwecja, Finlandia)

Statystyki są nieubłagane: owczarstwo w Polsce stoi na niskim poziomie. Dane wskazują, że Polska wśród członków Unii Europejskiej zajmuje trzecie miejsce od końca pod względem zagęszczenia pogłowia owiec – na jedną owcę przypada średnio aż 117 ha. Gorzej wypadają jedynie Szwecja i Finlandia – państwa o znacznie surowszym klimacie oraz większym udziale terenów leśnych i górzystych. W porównaniu z nimi Polska dysponuje bardziej sprzyjającymi warunkami do hodowli owiec, takimi jak łagodniejszy klimat czy większa dostępność użytków zielonych.

Pogłowie owiec 2024 – aktualizacja GUS

Patrzymy na wełnę z perspektywy historycznej – badamy, jak na przestrzeni wieków zdobywano przędzę na ziemiach polskich. Okazuje się, że np. w XVIII wieku wełna pochodziła głównie z krajowych owiec, ale niekoniecznie z polskich ras. Szczególnie cenione było runo z Lubelszczyzny, gdzie funkcjonowały owczarnie hodujące rasy hiszpańskie i angielskie. Barwniki do farbowania wełny sprowadzano wówczas z Wrocławia.

III Ogólnopolski Konkurs Dziewiarski

Z przyjemnością informujemy, że Muzeum Dziewiarstwa objęło swoim patronatem Ogólnopolski Konkurs Dziewiarski – wyjątkową inicjatywę organizowaną od 2023 roku w polskich mediach społecznościowych, której celem jest promowanie polskiego rzemiosła dziewiarskiego.

III Ogólnopolski Konkurs Dziewiarski prowadzony będzie w zamkniętej grupie na Facebooku i potrwa od 17 października 2025 do 13 czerwca 2026.

Biblioteka

Owczarstwo, Hodowla owiec

Przędzalnictwo

Edukacja, Programy nauki, Podręczniki szkolne

Prace naukowe, popularno-naukowe, monografie, zasoby biblioteczne

Słowniki, katalogi

Dziewiarstwo maszynowe i przemysłowe, podręczniki szkolne

Podręczniki, samouczki, wzory – Druty

Podręczniki, samouczki, wzory – Szydełko

Polskie hasła dziewiarskie w Wikipedii (update)

aktualizacja 28/08/2025
Polskojęzyczne hasła dotyczące tematyki dziewiarstwa wymagają dalszego dopracowania zarówno pod względem merytorycznym, jak i terminologicznym. W wielu przypadkach opisy poszczególnych technik, narzędzi czy historii dziewiarstwa są niepełne, fragmentaryczne bądź pozbawione odniesień do literatury fachowej. Brakuje także spójnej terminologii, która pozwalałaby na jednoznaczne rozróżnianie pojęć stosowanych w praktyce dziewiarskiej oraz w badaniach nad historią i kulturą rękodzieła. Uzupełnienie tych treści ma istotne znaczenie nie tylko dla hobbystów i praktyków, lecz także dla badaczy zajmujących się historią rzemiosła, sztuki użytkowej czy przemysłu tekstylnego.

Francja

aktualizacja 09/09/2025

Rola Francji w historii dziewiarstwa (cz. 1-6 plus dodatki)

Madonna Dziewiarska

Dziewiarska Madonna” Małgorzaty Matyjaszczyk to wyjątkowe dzieło, które łączy tradycję z nowoczesnym spojrzeniem na sztukę sakralną. Ta niezwykła kompozycja, stworzona przez polską artystkę mieszkającą w Toskanii, jest unikalnym przykładem nawiązania do dawnych przedstawień Madonn z dziewiarskimi drutami, które na przestrzeni dziejów pojawiały się w różnych miejscach. Jednak dotąd brakowało polskiej interpretacji tego motywu – aż do teraz.

Ku pamięci Ireny Turnau

Co najmniej cztery z jej książek zostały przełożone na język angielski. Choć wydane skromnie przez Polską Akademię Nauk, wszystkie są pracami o dużym znaczeniu. „History of Dress in Central and Eastern Europe from the Sixteenth to the Eighteenth Century” (1991) to przemyślane i dobrze udokumentowane studium „strojów narodowych” — tematu, który łatwo trywializować, czego Irena zdecydowanie unika. „History of Knitting before Mass Production” (1991) pełna jest rzetelnych informacji źródłowych zebranych z wielu krajów Europy, w dziedzinie, która również bywa spłycana. „European Occupational Dress” (1994) także jest pracą dobrze ugruntowaną i wnikliwą. Z kolei „Hand-Felting in Europe and Asia from the Middle Ages to the 20th Century” (1997) to niezwykłe, międzynarodowe studium niemal zapomnianego zagadnienia.

Lista publikacji – w budowie

Profesor Irena Turnau była autorką pond stu artykułów naukowych i ośmiuset opracowań popularno-naukowych dotyczących polskiego i europejskiego włókiennictwa, polskiego skórnictwa i dziejów odzieży, a także wielu znaczących książek, takich jak „Historia dziewiarstwa europejskiego do początku XIX wieku” czy „Słownik ubiorów”.

Polskie książki dziewiarskie

Szczególną uwagę przyciąga najstarszy eksponat w kolekcji Marii Szkop – francuskie wydanie „Encyklopedii prac kobiecych” autorstwa Thérèse de Dillmont. Przełom w jej karierze nastąpił podczas podróży do Paryża na Wystawę Światową w 1880 roku, gdzie poznała Jeana Dollfus-Miega, właściciela firmy DMC. Zafascynowany jej pomysłami, zaprosił ją do współpracy i przekonał do przeprowadzki do Dornach pod Miluzą (Francja), gdzie artystka otworzyła warsztat oraz szkołę haftu. Dillmont opublikowała szereg książek poświęconych sztuce haftu, z których największy rozgłos zdobyła „l’Encyclopédie des ouvrages de dames”. Dzięki swoim badaniom zgromadziła tysiące przykładów haftów ludowych, tkanin i motywów etnicznych z całego świata, które stały się bezcennym źródłem inspiracji dla niej oraz jej uczennic.

Francuskie ścieżki w badaniach prof. Ireny Turnau (French Paths in the Research of Professor Irena Turnau)

Profesor Irena Turnau pozostaje niezmiennie mentorką wyznaczającą kierunki badań, i to nie tylko dla nas – badaczy koncentrujących się przede wszystkim na historii polskiego dziewiarstwa. Jej dorobek stanowi również punkt odniesienia dla uczonych z innych krajów Europy i Ameryki, którzy traktują ją jako autorytet w dziedzinie historii rzemiosła włókienniczego.
O wyjątkowym znaczeniu i trwałej wartości badań prof. Turnau świadczy fakt, że jej prace są wciąż szeroko cytowane i przywoływane w literaturze międzynarodowej, zarówno w opracowaniach o charakterze naukowym, jak i w publikacjach o mniejszym znaczeniu merytorycznym. Stanowią one istotny fundament nie tylko w badaniach nad historią dziewiarstwa, lecz także w szerszej perspektywie badań nad dziejami rzemiosła włókienniczego. Można wręcz odnieść wrażenie, że dorobek polskiej uczonej cieszy się obecnie większym uznaniem w środowiskach badawczych za granicą niż w Polsce (co potwierdzają liczne przykłady recepcji jej prac w obiegu naukowym).

Francuska podróż w czasie – Luwr

Tapiseria „Le Travail de la laine” ukazuje sceny przedstawiające kolejne etapy obróbki wełny, od pozyskiwania surowca po jego przygotowanie do tkania. W kompozycji można wyróżnić między innymi scenę strzyżenia owcy, czyszczenia i sortowania runa, czesania oraz przędzenia czy przewijania gotowej wełny. Poszczególne epizody ukazane zostały w realistyczny sposób, z dbałością o szczegółowe oddanie narzędzi, gestów i elementów stroju. Dzięki temu tapiseria stanowi nie tylko obiekt dekoracyjny, ale także niezwykle cenne źródło ikonograficzne dla badań nad historią technik włókienniczych.

Francuskie wzorniki tekstylne i podręczniki dziewiarskie

Obecność francuskojęzycznego podręcznika w zbiorach polskiej szkoły we Francji, a później polskiej Biblioteki Narodowej, nie tylko dokumentuje drogę przenikania francuskich technik dziewiarskich do naszych tradycji rzemieślniczych, lecz stanowi także świadectwo kulturowych i edukacyjnych więzi między oboma narodami. Co więcej, „Le Livre du Tricot” jest obecnie najstarszą publikacją o tematyce dziewiarskiej w naszej Bibliotece Narodowej.

Dlaczego zmieniliśmy nazwę?

Warto pamiętać, że granice Polski wielokrotnie zmieniały się w ciągu ostatnich stuleci, a wraz z nimi przesuwały się granice tego, co dziś nazywamy „polskim dziewiarstwem”. Chcemy to dziedzictwo nadal pielęgnować, ale jednocześnie badać jego związki z kulturą rękodzieła naszych sąsiadów — i nie tylko. Nowa nazwa lepiej odzwierciedla tę otwartość oraz naszą chęć budowania szerszego spojrzenia na dziewiarstwo jako zjawisko kulturowe i społeczne.

Projekt Wełna i Koronki

Projekt Wełna i Koronki to mój mały autorski projekt, który był zalążkiem różnych działań, w tym mocno przyczynił się do powstania strony Muzeum Dziewiarstwa. Początkowo działał przez kilka lat na moim prywatnym koncie na Facebook-u i właściwie nie wychylał się poza te ramy. Z czasem materiałów zebrało się tak wiele, że nadszedł moment na ich uporządkowanie.

Bibliografia historii dziewiarstwa przed rokiem 1600

Bibliografia historii dziewiarstwa sprzed 1600 roku powstała jako projekt nieistniejącej już Grupy Historii Dziedzictwa Wczesnego (Early Knitting History Group), założonej przez Montse Stanley. Jej pierwotnym autorem był Richard Rutt, a pracę kontynuowała następnie Lesley O’Connell Edwards. Bibliografia została przyjęta do publikacji w Bulletin du CIETA, nr 77 (2000), w listopadzie 1999 roku. Od tego czasu udało się jednak odnaleźć kolejne źródła.

Niniejszy dokument stanowi połączenie pozycji opublikowanych w Bulletin du CIETA oraz tytułów odnalezionych później. Jego układ opiera się na schemacie klasyfikacyjnym zastosowanym w oryginalnej Bibliografii. Zbiór ma charakter otwarty i jest na bieżąco aktualizowany.

Gwiazda z Wenecji?

Działalność Vavassore miała znaczenie wykraczające poza granice Republiki Weneckiej. Jego wzory były kopiowane i adaptowane przez wydawców w Lyonie, Paryżu czy Antwerpii, a także w innych włoskich ośrodkach. W ten sposób przyczynił się on do standaryzacji repertuaru ornamentów w europejskim rzemiośle XVI wieku. Wzorniki weneckie, w tym publikacje Vavassore, stały się nośnikiem transferu stylistyki włoskiego renesansu do innych regionów Europy, często w połączeniu z motywami mauretańskimi.

Kobieta w rzemiosłach w dawnych czasach (artykuł z 1925 r.)

„Pominąwszy czasy starożytne, co do których nie posiadamy konkretnych danych, choć wiemy, że już wówczas pewne gałęzie przemysłu pozostawały w rękach kobiecych, ze zjawiskiem wybitnego udziału kobiet w pracy zarobkowej spotykamy się w wieku XIII, XIV i XV-tym — w epoce rozwoju rękodzielnictwa, przyczem już wtedy istniały rzemiosła jedynie dostępne dla kobiet. I tak np. według przepisów obowiązujących jednego ze starszych statutów przemysłowych we Francji tzw. „Księgi rzemiosł” — tylko kobiety mogą się zajmować przędzeniem i tkaniem jedwabiu, wyrobem jedwabnych nakryć głowy, złotych kapeluszy, itp.”

Wzory dziewiarskie z magazynu modowego La Mode Illustrée, 1861 r.

La Mode Illustrée to francuski magazyn modowy, wydawany w latach 1860–1937. Jego podtytuł brzmiał Journal de la famille („Dziennik rodzinny”). Magazyn został założony przez Emmeline Raymond, wydawany przez braci Didot i miał swoją siedzibę w Paryżu. Był znany z wysokiej jakości ilustracji autorstwa takich artystek jak Adèle-Anaïs Colin Toudouze i Héloïse Leloir.

La Mode Illustrée uchodzi za jeden z pierwszych tygodników modowych i był jednym z najbardziej wpływowych magazynów modowych swojego czasu – zarówno we Francji, jak i za granicą.

Francuskie źródło polskiego wzoru ludowego

Wzór, który dotychczas uznawaliśmy za tradycyjny motyw ze strojów ludowych regionów opoczyńskiego i podlaskiego, okazał się mieć znacznie starsze francuskie korzenie. Został opublikowany przez Federico de Vinciolo – wybitnego projektanta wzorów i twórcę koronek, który działał w XVI wieku na dworze króla Henryka II Francuskiego.
To odkrycie nie tylko wzbogaca wiedzę o historii wzoru, ale też pokazuje, jak złożone bywają ścieżki, którymi podążają motywy ornamentyki – od dworskiej mody renesansu po wiejskie hafty ludowe.

Graficzne wzory haftów z czasów renesansu

Transkrypcje projektów pochodzących z licznych wydań książek Federica de Vinciolo, opublikowanych w latach 1587–1623, stanowią cenne źródło wiedzy o renesansowych wzorach hafciarskich i koronkarskich. Opracowanie zawiera szczegółowe informacje o lokalizacji konsultowanych egzemplarzy – zarówno bibliotek, jak i zbiorów cyfrowych – dzięki czemu możliwe jest ich dalsze samodzielne przeglądanie i analiza.

1926 r.

Hafty ludowe jako inspiracja i analogia dla regionalnego wzornictwa dziewiarskiego – Huculszczyzna, Podhale, Wielkopolska, Małopolska, Kaszuby, Łowicz, Warszawa LINK ŹRÓDŁOWY

Sztuka ludowa i jej znaczenie dla kultury artystycznej – 1939 r.

„Posługując się utartym terminem „sztuka ludowa” nie wchodzę w to, jak nauka określi znaczenie tego terminu w poszukiwaniu granic pomiędzy takimi a innymi zespołami kulturalnymi i ich wytwórczością. Pomijam także tak ważną w badaniach naukowych kwestię genezy, związków i wpływów kulturowych, a biorę pod
uwagę tylko fakt, że w tych zespołach kulturowych, które etnografia określa nazwą „lud”, spotykamy na tradycji opartą wytwórczość zbiorową o charakterze artystycznym, taką czy inną w takich czy innych regionach. Tę tradycyjną wytwórczość ludu, bez względu na to, czy formy jej są pierwotne czy też napływowe, nazywam sztuką ludową, ponieważ termin ten jest dziś powszechnie przyjęty w tym właśnie znaczeniu.”

Hafty poleskie i wołyńskie – 1933 r.

„Starsze kobiety przekazują wzory i ściegi młodszemu pokoleniu, piękniejsze kompozycje haftu stają się własnością poszczególnych rodzin i nieraz słyszałam, że np. koszul w kwiaty to już tylko trzeba szukać w rodzinach Rosuszyków, czy też Nesterczyków, bo oni właśnie słyną z niezwykle pięknych wzorów.”

Buntowniczka stylu i królowa londyńskiego „swinging sixties”

Projekty Hulanicki były lekkie, zmysłowe, inspirowane epoką art deco, stylem bohemy, Hollywood lat 30. i 40. oraz… dziecięcą niewinnością. Biba ubierała Brigitte Bardot, Twiggy, Marianne Faithfull i Davida Bowiego. Jej kolekcje idealnie oddawały ducha Swinging London – buntowniczego, twórczego, wolnego od konwenansów. Wielki dom towarowy Biba w londyńskim Kensington, otwarty w 1973 roku, był czymś więcej niż sklepem – to była świątynia stylu, miejsce spotkań artystów, projektantów, muzyków i marzycieli.

Swetrzyska – krajobrazy, prawdziwe lub wyimaginowane

„Na ćwiczeniach z biochemii lub innych wykładach, obok aparatury pomiarowej, pipet i próbówek, pod ławką zawsze w pogotowiu były druty i wełniana przędza. Początkowo były to swetrzyska – krajobrazy, prawdziwe lub wyimaginowane. Były tak odkrywcze i dobre, że dostała z Ministerstwa Kultury i Sztuki bezterminową zgodę na wykonywanie zawodu artysty plastyka w zakresie tkaniny artystycznej i odzieży dzianej.”

Czuła nauczycielka

Czuła nauczycielka. Iwona Eriksson od 15 lat uczy, jak z najzwyklejszej włóczki stworzyć coś, co ogrzeje — dosłownie i symbolicznie. Pokazuje, jak przez rytm oczek można odnaleźć to, co w nas ciche, zagubione, potrzebujące troski. Jej podejście do dziewiarstwa to nie tylko technika, to opowieść — o sobie, o kobiecości, o historii zapisanej nitką, o czasie, który poświęciliśmy, o intencji, z jaką tworzyliśmy, o osobie, dla której coś zostało wykonane.

Barwny ptak warszawskiej bohemy

„O Grażynie Hase mówi się, że była barwnym ptakiem warszawskiej bohemy, tworzyła modę w trudnych latach PRL-u. Z pewnością jest to wielowymiarowa i czołowa postać polskiej mody – wybitna projektantka, modelka i menadżerka. Twórczość Grażyny Hase znakomicie wpisuje się w tok aktualnych dzisiaj dyskusji o odpowiedzialnej modzie, myślę tu na przykład o szacunku do tkanin i rzemiosła.”

Techniki dziewiarskie

Tvåändsstickning / Dzierganie twoends / Twined knitting Jak napisała Iwona Eriksson, dzierganie z dwóch końców włóczki to bardzo stara skandynawska … More

O „fałszywym” podejściu do sztuki ludowej – artykuł z 1929 r.

Adaptując wzory ludowe, które mają głęboko zakorzenione znaczenie kulturowe i symboliczne, należy podchodzić do nich z najwyższym szacunkiem i świadomością ich historii. Tymczasem zamiast inspirować się ich pierwotnym sensem, często sprowadza się je tylko do prostych ornamentów, które tracą swoją wartość, a niekiedy nawet wprowadzają fałszywe wyobrażenie o kulturze, z której pochodzą.

Inspiracja z archiwum

Po pierwsze – warto zwrócić uwagę na to, jak sobie ludzie radzili bez zeszytów w kratkę i innych pomocy projektowych – sami sobie rysowali kratki. Po drugie – występuje tu coś coś, czego nam bardzo dzisiaj brakuje, czyli nadanie nazw konkretnym motywom, dzięki czemu próba usystematyzowania i opisania wzorów wydaje się być łatwiejsza.

Dziewiarstwo i wzornictwo niemieckie XIX-XX w.

Daheim – to niemieckie czasopismo o tematyce rodzinnej, domowej i kulturalnej, które ukazywało się w XIX i XX wieku. Było skierowane głównie do niemieckojęzycznych czytelników zainteresowanych literaturą, sztuką, życiem codziennym i tradycją. Publikowało artykuły, opowiadania, ilustracje oraz porady dotyczące życia domowego.

Dziewiarstwo naszych sąsiadów – Czechy i Słowacja

W XX wieku podczas badań archeologicznych prowadzonych w różnych kościołach na terenie dzisiejszej Czech (historycznie Królestwo Czech, Marchia Morawska i część Śląska) odnaleziono w grobach kilka par dzianych pończoch. Niektóre z nich w ogóle nie zostały przebadane; opublikowane raporty na temat pozostałych zawierały jedynie wymiary pończoch oraz wzmiankę, że zostały wykonane ściegiem dżersejowym i czasem ozdobione ściegami wykonanymi oczkami lewymi. Niektóre pończochy robione ręcznie uznawano za wykonane na ramie dziewiarskiej z powodu ich delikatności, a rząd oczek lewych biegnący wzdłuż tylnej części nogi często mylnie brano za prawdziwy szew.
Celem niniejszego artykułu jest wniesienie nowej wiedzy na temat dziewiarstwa w końcu XVI wieku i pierwszej połowie XVII wieku. Pończochy z sześciu pochówków datowanych na lata 1576–1626 oraz trzech o niepewnym datowaniu zostały przeanalizowane z perspektywy dziewiarki, a ich kształtowanie i wzory porównano z pończochami z tego samego okresu znalezionymi w innych krajach europejskich.

1-sze urodziny Muzeum Dziewiarstwa

Szczególne podziękowania kierujemy do naszych wspaniałych projektantek!

🌟 Iwonie Eriksson – za ogrom pracy, serce włożone w projekt Polskich Rękawiczek 2025, nieustanną promocję polskiego dziewiarstwa i rodzimej wełny.

🌟 Basi Hordyńskiej – za niesamowite zaangażowanie w powstanie naszej Kolekcji Polskich Wzorów i za to, że tak pięknie wplata je w swoje autorskie projekty.

🌟 Agnieszce Dzikiewicz-Krawczyk – za niezwykłe, oryginalne wzory inspirowane polskim dziedzictwem: tradycyjną ceramiką, haftem i tym, co najpiękniejsze w naszej kulturze.

Jej wysokość dzianina – dr hab. Anna Kuźmitowicz

Na przestrzeni dziejów zaobserwować można zdumiewającą ewolucję dziewiarstwa – od rzemieślniczego, manualnego sposobu wytwarzania nieskomplikowanych wyrobów do przemysłowej, w pełni skomputeryzowanej, innowacyjnej produkcji bardzo zróżnicowanego asortymentu. Dzianina doskonale funkcjonuje w wystroju wnętrz, stosuje się ją do wyrobu różnorodnych elementów wyposażenia i dekoracji pomieszczeń mieszkalnych. Jest również z powodzeniem wykorzystywana do tworzenia rzeźb, instalacji i unikatowych obiektów artystycznych prezentowanych w muzeach i galeriach.

Nowy eksponat w naszej Galerii Sztuki Dziewiarskiej

Obok babci stoi kołowrotek – element, który podpowiada, że rozmowa toczy się wokół zajęć tradycyjnie przypisanych kobietom w XIX wieku: przędzenia, dziergania i dbałości o estetykę codziennych ubiorów. Obraz ten nie tylko ukazuje intymny moment międzypokoleniowego przekazu wiedzy, ale również przypomina o roli, jaką rękodzieło odgrywało w życiu kobiet – zarówno jako praktyczna umiejętność, jak i forma wyrażania wrażliwości i troski o piękno.

Reklama drutów z 1864 r.

To rzadkie znalezisko – dotychczas podczas wykopalisk archeologicznych odkryto jedynie kilka drutów pończoszniczych. Egzemplarz odnaleziony na Frankhplatz w 9. dzielnicy Wiednia był niegdyś częścią zestawu składającego się z czterech lub pięciu drutów. Każdy z nich miał ostre zakończenia z obu stron, co umożliwiało dzianie w okrążeniach — bezszwowe wykonywanie skarpet, pończoch, rękawiczek, czapek i innych wyrobów dziewiarskich.

Owczarstwo – J. Sypniewski – 1883 r.

Szczególnie interesujące dla współczesnych badaczy historii gospodarki wiejskiej mogą być rozdziały poświęcone klasyfikacji wełny oraz analizie ras, w tym ich przydatności do warunków panujących w Królestwie Polskim i Galicji.

To dzieło, choć dziś już nieaktualne w zakresie szczegółowej wiedzy weterynaryjnej czy genetycznej, pozostaje cennym źródłem do badań nad historią rolnictwa, rzemiosła włókienniczego oraz kulturą materialną XIX-wiecznej wsi.

Knitting – (wo)men’s occupation

„Dzianie postrzegane jest przede wszystkim jako kobiece zajęcie wykonywane w domu, a tym samym jako element stereotypowo pojmowanej kobiecości. Ręczne dzianie to zatem umiejętność, którą zazwyczaj posiadają kobiety i którą uczą się od innych kobiet. Co więcej, dzianie często bywa dziś postrzegane nie tylko jako zajęcie typowo kobiece, ale również jako „przestarzałe” – kojarzone z obrazem starszej kobiety siedzącej w fotelu na biegunach.”

Szorstkość lnu i zapach wełny

„W wyjątkowej sytuacji znajdują się ci, którym dane było uczyć się rzemiosła od osób najbliższych. Zdobywanie wiedzy poprzez naśladowanie ruchów dłoni obserwowanych bezpośrednio ustanawia więzi odtwarzane później z każdym powtórzeniem wyuczonych gestów. Kontakt z autorami i autorkami rękodzielniczych aktów dokonuje się także poprzez wytworzone przez nich artefakty – dziedziczone serwety, narzuty i swetry czy zgromadzone w ramach muzealnych zbiorów dzianiny i hafty. Rękodzieło przywołuje obecność nie tylko bliskich, których już z nami nie ma, ale także osób, których nie mieliśmy szansy spotkać.”

Etymologia słowa dziewiarstwo

oprac. Anna Bednarz Terminologia związana ze słowem dziewiarstwo w Polsce ulegała zmianom na przestrzeni wieków, odzwierciedlając zarówno rozwój technologiczny, jak … More

Dzierganie alternatywne – knitting graffiti

„Znaczenie robienia na drutach i szydełkowania jako tradycyjnych rzemiosł służących wytwarzaniu tkanin na użytek prywatny jest obecnie rekonstruowane przez nowe pokolenie dziergających, które, uznając ich znaczenia z przeszłości, usiłuje przenieść tę rękodzielniczą aktywność w nowe przestrzenie świadomości społecznej. Tradycyjnie wykonywanie robótek ręcznych kojarzy się z kobiecością, ze żmudnym wykonywaniem dzianin użytkowych (na przykład ubrań, pościeli czy ręczników), którym najczęściej zajmowały się kobiety jako osoby odpowiedzialne za gospodarstwo domowe, za dbanie o dom i rodzinę. Współcześnie w zakresie rękodzieła tekstylnego użyteczność wyraźnie ustępuje miejsca niczym nieskrępowanej kreatywności, która podejmowana jest w przestrzeni prywatnej i publicznej przez amatorów i artystów, indywidualnie i w ramach przedsięwzięć grupowych, przez kobiety i przez mężczyzn w różnym wieku.”

Słownictwo

Kolejna porcja słówek dziewiarsko-przędzalniczych do naszego polskiego dziewiarskiego słownika.

Część 2: Średniowieczne artefakty dziewiarskie

Wśród najstarszych przykładów sakralnych wyrobów dzianych wyróżniają się rękawiczki liturgiczne, noszone przez biskupów prawdopodobnie już w VI–VII w. Towarzyszyły duchownym w pielgrzymkach oraz podróżach misyjnych, pełniąc nie tylko funkcję użytkową, lecz także symboliczną. Dziś stanowią cenny materiał badawczy, rzucający światło na najdawniejsze techniki dziewiarskie oraz na rolę tekstyliów w obrzędowości i życiu religijnym tamtej epoki.

Część 1 – Polskie słownictwo dziewiarskie i odrobina archeologii

„W historii dziewiarstwa różnych krajów wyznaczyć można charakterystyczne produkty, które kojarzą nam się z danym obszarem. Szkocja to dziane berety tzw. Bonnets i żakardowe wzory Fair Isle z Wysp Szetlandzkich, Islandia szczyci się swetrami Lopapeysa, Norwegia ma swoje charakterystyczne wzornictwo z Selburose na czele, a Łotwa zachwyca nas genialnymi wzorami rękawiczek. W Polsce możemy śmiało uznać, że naszą narodową wizytówką dziewiarską są pończochy.”

Wzornictwo skandynawskie – 2002 r.

„Wpływy wschodnie manifestowały się˛ w różny sposób w trzech omawianych krajach. W Danii i Szwecji były widoczne niemal wyłącznie w ubiorach dworskich, po części nawiązujących do wzorów polskich i rosyjskich. Bardziej złożona była sytuacja w Finlandii. W przypadku szerokich warstw ludności najdawniejsze azjatyckie tradycje Ugrofinów, wspólne niekiedy z rosyjskimi, ukształtowały ważne elementy odzieży ludowej, w XIX i XX w. uznane za cechy ubioru narodowego.”

1928 r.

Do naszej Galerii Sztuki dołączył kolejny portret prządki – tym razem to dzieło z 1928 roku, autorstwa Aleksandra Augustynowicza. Biografia artysty jest dostępna na Wikipedii, dlatego nie będę jej tutaj przytaczać. Warto jednak zwrócić uwagę, że w latach 1914–1921, a więc w czasie I wojny światowej i tuż po niej Augustynowicz mieszkał w Zakopanem. Zapewne to właśnie wtedy zrodziło się jego zainteresowanie tematyką góralską, czego wyrazem jest prezentowany obraz – prządka w tradycyjnym góralskim stroju.

Recenzja

„Trzewiki, kroje, suknie i stroje, książki, skarpety, sery, gorsety, co tylko chcecie, wszystko znajdziecie”.

O kobietach kiedyś

Posługiwanie się szydełkiem i drutami (dwoma lub pięcioma) znane było także na wsi, ale zaczęło się rozpowszechniać dopiero po I wojnie światowej. Technikami tymi wyrabiano potrzebne elementy odzieży, wykorzystując różnokolorowe wełny, później fabryczne włóczki, takie jak skarpety, rękawice, swetry, czapki, kamizelki, czapki, szaliki.

Marcia Lewandowski

Marcia Lewandowski zapisała się także w historii dziewiarstwa, jako autorka dwóch cenionych książek z tradycyjnymi wzorami ludowymi. Uznawana za autorytet w tej dziedzinie, została wymieniona jako autorytet od dzianiny litewskiej w publikacji „Knitting Around the World”, dokumentującej międzynarodowe osiągnięcia sztuki dziewiarskiej.

Rękawki łowickie – 1910 r.

Łowickie rękawki ze stroju księżackiego są dowodem na to, że Polska ma bogate tradycje w tworzeniu dzianych akcesoriów, takich jak rękawiczki, rękawki, skarpety. Brakuje nam zdjęć i niewiele mamy eksponatów w muzeach, głównie ze względu na zniszczenia wojenne.

Ciepło i tradycja prosto z dalekiej północy

Wspaniały wykład o lapońskich rękawicach opublikowała na swoim kanale YouTube Iwona Eriksson. Wykład świetnie wpisuje się w nasz projekt „2025 Rokiem Polskich Rękawiczek”, w ramach którego nie tylko poznajemy nasze narodowe tradycje dziewiarskie, ale przybliżamy rownież wiedzę, techniki i wzornictwo innych krajów.

II-III wiek

LINK Niektóre źródła sugerują, że początków dziewiarstwa można doszukiwać się w technikach stosowanych przy wykonywaniu sieci rybackich, które były jednymi … More

1935 r.

Zimowe rękawiczki opublikowane w polskim magazynie „Tygodnik Kobiety” Nr 6 z 1935 roku.Na prezentowanym zdjęciu są dodatkiem do bardzo eleganckiego … More

Do posłuchania

Rozmowa w radiowym Klubie Trójka – Dlaczego, choć można dziś kupić dzianiny za grosze w każdym sklepie, coraz więcej osób … More

LINK

1875 r.

LINK Ważną część zbiorów etnograficznych stanowią zabytki związane z obróbką włókna i tkactwem. Są to przęślice, motowidła, snowadła, szczotki do … More

Do pobrania

opr. Grzegorz PietrzakMożna kopiować, zmieniać i rozpowszechniać oraz wykonywać w celach komercyjnych bez konieczności pytania o zgodę. jpg pdf

Do pobrania

opr. Anna BednarzMożna kopiować, zmieniać i rozpowszechniać oraz wykonywać w celach komercyjnych bez konieczności pytania o zgodę. jpg pdf

Schemat na serwetkę z 1936 r.

Opis od autorki schematu @sztukasplotow: „Wielkanoc zbliża się wielkimi krokami, więc zaczęłam szukać pomysłu na serwetki do koszyczka. Przeglądając internet … More

Historia drutów dziewiarskich

Istnieją zapisy, że w XVII wieku druty pończosznicze importowane były przez porty morskie w Gdańsku i Elblągu. Później zapewne zaczęto produkować je na miejscu, mieliśmy cechy iglarzy (np. w Krakowie), którzy zajmowali się produkcją igieł, możliwe więc, że produkowali także cienkie druty. Ludność wiejska być może korzystała z wyrobów miejscowego kowala, albo używała cienkich drewnianych patyków wystruganych z gałęzi twardych drzew.

Polskie dziewiarstwo ludowe – podział regionalny

Z uwagi na to, że nasi redaktorzy wkładają ogrom pracy i poświęcają swój wolny czas na poszukiwanie unikatowych informacji o polskim dziewiarstwie regionalnym – często w archiwach i bibliotekach – a także ze względu na fakt, że część materiałów wymaga od nas poniesienia opłat za dostęp, zdecydowaliśmy się udostępniać niektóre treści wyłącznie subskrybentom i patronom.

w budowie

Rekplika (kopia) czapki z wraku „General Charletown”. Jak sama autorka pisze – jest to kopia, a nie dokładna wersja czapki … More

Dziewiarstwo męskie

Gdyby jeszcze jakiś polski mężczyzna twierdził, że druty i szydełko to „babskie sprawy”, to proszę bardzo – tutaj są 3 … More

Sweterek Syberyjski

Mała 10-letnia dziewczynka zesłana wraz z rodziną na Syberię dzierga na drutach. Wełnę na ten sweterek ufarbowała jagodami. Wraz z … More

Inspiracja – mitenki cieszyńskie

Następny przykład zastosowania wzoru haftu ludowego w dzianinie. Opr. Anna Bednarz na podst. motywu znalezionego w Muzeum Śląska Cieszyńskiego.

Rękawice polskie – 1938 r.

Rękawice – zdjęcie zostało opublikowane w 8 numerze magazynu „Przegląd Mody” z sierpnia 1938 roku. Zostało opisane jako: „narciarskie rękawiczki … More

1881 r. – Mitenki

Bardzo interesujące mitenki z 1881 roku, które odzwierciedlają kunszt dziewiarski i kreatywność projektantów XIX wieku. Wzory z tamtego okresu zaskakują … More

1974 r.

Spółdzielnia Opocznianka prowadziła działalność od 1949 roku. Zrzeszona była w Centralnym Związku Rękodzieła Ludowego i Artystycznego „Cepelia”. Zdjęcia pochodzą ze … More

1974 r.

Spółdzielnia Opocznianka prowadziła działalność od 1949 roku. Zrzeszona była w Centralnym Związku Rękodzieła Ludowego i Artystycznego „Cepelia”. Zdjęcia pochodzą ze … More

1974 r.

Spółdzielnia Opocznianka prowadziła działalność od 1949 roku. Zrzeszona była w Centralnym Związku Rękodzieła Ludowego i Artystycznego „Cepelia”. Zdjęcia pochodzą ze … More

1974 r.

Spółdzielnia Opocznianka prowadziła działalność od 1949 roku. Zrzeszona była w Centralnym Związku Rękodzieła Ludowego i Artystycznego „Cepelia”. Zdjęcia pochodzą ze … More

1920 r.

Serdecznie dziękujemy Muzeum Etnograficznemu im Seweryna Udzieli w Krakowie za zgodę na publikację zdjęć pończoch łowickich w artykule nt. historii … More

Galeria sztuki

To „sztuka z uśmiechem”, ale kto pamięta książeczki dla dzieci ilustrowane przez Bohdana Butenko, ten wiele razy się uśmiechał. Ciotka … More

Galeria sztuki – 1992 r.

Rzeźba zatytułowana „Dzianina” – aut. Andrzej Jocz, Łódź źr. opisu – LINK „Serowe skojarzenia budzi także najsłynniejsza rzeźba prof. Jocza … More

Galeria sztuki – 1922 r.

fragm.„Pośrodku przestronnego pomieszczenia widzimy kołowrotek oraz kobietę, która właśnie przy nim zasiadła. Przybyła tu wprost z wojennej tułaczki, by zaraz … More

Galeria sztuki – 2023 r.

Kolejny obraz, który wpisuje się wspaniale w historię polskiego dziewiarstwa i w polską galerię dziewiarską. Dziękuję serdecznie @slow.designstudio za informację! Obraz DZIEWIARKA … More

Wzory różne – 1927 r.

LINK Poprawnie mówimy oczywiście kasztanowiec, a nie kasztan, bo ten drugi nie rośnie w Polsce. Tymczasem ta krótsza nazwa przyjęła … More

Magazyn Puch 3/25

A w nim między innymi: Artykuł „Historia polskiego dziewiarstwa cz. I – Polskie słownictwo dziewiarskie i odrobina archeologii”, a także: … More